هراس به خود راه ندهند كه إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ . « 1 » و براى تحقق اهداف اسلامى ، كه در مقدمهء آن كوتاه كردن دست قدرتمندان منحرف و مخالف اسلام از كشورهاى اسلامى و رفع موانع داخلى و خارجى مىباشد ، همت گمارند ؛ و با احزاب و حكومتها و گروهها و اشخاصى كه با نهضتهاى اسلامى ، كه به حمد اللَّه تعالى در آستانهء رشد و شكل‌گيرى است ، مخالفند مقابله نموده ، و مبارزه با آنان را در سرتاسر جهان سرلوحهء برنامه‌هاى خود قرار دهند ؛ و مطمئن باشند كه با وعدهء صريح خداوند تعالى ، توفيق پيشرفت حاصل شود و مظلومان از دست ستمگران نجات يابند . اكنون كه در آستانهء فريضهء مباركهء حج هستيم ، لازم است توجهى به ابعاد عرفانى و روحانى و اجتماعى و سياسى و فرهنگى آن داشته باشيم . باشد كه اين امر راهگشايى براى قدمهاى مؤثر ديگر باشد . در اين موضوعات بسيارى از دوستان متعهد مطالبى گفته‌اند . اين جانب نيز اشاره‌اى گذرا تنها به بعض ابعاد آن مىكنم ؛ شايد تذكرى از آن حاصل شود . از آنجا كه در اين مناسك عجيب ، از اول « احرام » و « تلبيه » تا آخر مناسك ، اشاراتى عرفانى و روحانى است كه تفصيل آنها در اين مقال ميسر نيست ، اكتفا به بعض اشارات تلبيه‌ها مىكنم . لبيكهاى مكرر از كسانى حقيقت دارد كه نداى حق را به گوش جان شنيده و به دعوت اللَّه تعالى به اسم جامع « 2 » جواب مىدهند . مسأله ، مسئلهء حضور در محضر است و مشاهدهء جمال محبوب . گويى گوينده از خود در اين محضر بى خود شده و جواب دعوت را تكرار مىكند . و دنبالهء آن سلب شريك به معناى مطلق « 3 » آن مىنمايد ، كه اهل اللَّه مىدانند ، نه شريك در الوهيت فقط . گرچه سلب شريك در آن نيز شامل همهء مراتب ، تا فناى عالم در نظر اهل معرفت است ؛ و حاوى جميع فقرات « احتياطى » و « استحبابى »

--> ( 1 ) - بخشى از آيهء 7 سورهء محمد ( ص ) : « اگر خدا را يارى كنيد ، شما را يارى خواهد كرد و پايدارى خواهد بخشيد » ( 2 ) - اسم جامع الهى ، « اللَّه » است كه در تلبيه ( لبيك گفتن حاجيان ) مكرر بر زبان جارى مىشود ( 3 ) - همان گونه كه توحيد بر سه قسم است : توحيد ذاتى ، توحيد صفاتى و توحيد افعالى . در قبال هر يك از آنها شرك قرار دارد يعنى : شرك ذاتى ، شرك صفاتى و شرك افعالى . و منظور از شرك به معناى مطلق آن ، هر سه قسم شرك است .